Advents Vespers
Het woord advent, komt van het Latijnse ‘adventus’ wat ‘de komende’ betekent, ‘God komt naar ons toe’. In de geboorte van Jezus herkennen ze de menswording van God in de wereld. Hij is voor christenen een ‘lichtend’ voorbeeld om naar te leven. De advent is in het christendom de benaming voor de aanloopperiode naar kerst. In de adventsperiode bereiden christenen zich voor op het kerstfeest: dit is het feest waarbij de geboorte van Jezus wordt gevierd.
Is advent Bijbels?
In tegenstelling tot veel christelijke feesten is er voor advent geen directe aanleiding in de Bijbel te vinden. Waarschijnlijk werd advent voor het eerst gevierd in de vierde eeuw na Christus. In die tijd werd er in veel kerken nagedacht over hoe was het mogelijk was dat de zoon van God als ‘gewoon mens’ naar de aarde kwam? Een thema dat centraal stond in de periode voor Kerst. De eerste vermelding van advent is te vinden in een boek van Gregorius van Tours (538-594).
De geschiedenis van advent
Waarschijnlijk ontstond het gebruik van advent in de vierde eeuw na Christus in de Oosterse kerk. In die tijd speelde het zogenaamde mysterie van de menswording (de ‘epiphanie’) van Christus een belangrijke rol: de kerk hield zich veel bezig met de vraag hoe het toch mogelijk was dat de Zoon van God als een ‘gewoon’ Mens naar deze wereld was gekomen. Dit thema van de menswording van Christus werd centraal gesteld in de adventstijd, de periode vóór Kerst. De traditie van advent verspreidde zich al snel westwaarts. In Gallië, het huidige Frankrijk, werd er verder vorm aan gegeven. In de vijfde eeuw maakte men in dit gebied de adventstijd tot een vastenperiode van zes weken. Die periode begon op 11 november, de feestdag van Sint Maarten, een bisschop die bekend stond om zijn liefdadigheid aan de armen en die door de kerk tot heilige was verklaard.
Tijdens de vastenperiode werden de gelovigen geacht vaak naar de kerk te gaan, veel goede werken te verrichten en op een sobere manier te leven. In de kerkdiensten wijdde men aandacht aan de vier historische gebeurtenissen die plaatsvonden vóór de geboorte van Christus en die beschreven zijn in Lucas 1, namelijk de boodschap aan Zacharias en aan Maria, het bezoek van Maria aan Elizabeth, de geboorte van Johannes de Doper en de menswording van het Woord in Maria.
Pas in de zesde eeuw drong de traditie van advent door tot de kerk van Rome. Eerst duurde de periode nog zes weken, maar door paus Gregorius de Grote (590-604) werd ze teruggebracht tot de huidige lengte van vier zondagen. Gregorius was ook degene die met advent niet alleen de historische menswording van Christus centraal wilde stellen, maar ook de wederkomst van Christus in de eindtijd. Doordat de Roomse gebruiken geleidelijk aan de overhand kregen over de kerkelijke gebruiken van andere gebieden, werd een vierwekelijks advent in de kerk van heel Europa tot norm.
Iedere Vesper begint met het openingsgebed Deus in adiutorium meum intende, gevolgd door een viertal Psalmen voorafgegaan en afgesloten met een korte Antifoon. Op de 4e Adventszondag wordt bovendien, voorafgaand aan de Vespers, achterin de kerk het Veni redemptor gentium gezongen.
Na de Psalmen volgen een korte lezing uit het Nieuwe Testament, een responsorie en de Adventshymne Conditor alme siderum. Als uitdrukking van eerbied en gebed volgt na de hymne de bewieroking van het H. Sacrament, koor, de Icoon van St. Jan de Doper en de gelovigen.
Het Magnificat, de lofzang van Maria (Lucas 2e hoofdstuk), wordt weer ingeleid en afgesloten met een korte antifoon. In de Vespers van de 4e Adventszondag zijn dit de zgn. O-Antifonen omdat zij alle met de uitroep ‘O’ beginnen. Een bijzonderheid is daarbij dat de eerste letters van de aanspreektitels, te beginnen bij de laatste van deze zeven Antifonen een acrostichon (naamvers) vormen, nl. ERO CRAS (Morgen zal ik er zijn).
Na het Magnificat volgen de Preces (voorbeden), het gezongen Pater Noster (Onze Vader) en het gebed van de dag. De Vespers worden telkens afgesloten met de Maria-antifoon Alma Redemptoris Mater en met het zingen van het Rorate Caeli.